طرح تفتان

طرح تفتان ( توسعه فناورانه ، توانمندساز ، اشتغالزا و نوآورانه )

رئیس جمهور محترم در مراسم تنفیذ حکم خود سند چشم انداز کشور را قرائت نمودند در این سند نوید برخورداری کشور و آحاد مردم از تامین اجتماعی ( امداد اجتماعی ، حمایت اجتماعی و بیمه های اجتماعی ) در افق چشم انداز داده شده است برای تحقق این امر لازم است نظام جامع ، فراگیر و چندلایه تامین اجتماعی شکل بگیرد و این نظام را باید باطلالسحر این چالشها دانست چرا که لایه های سه گانه این نظام ، اثرات متقابل و برهمافزاینده ای بر یکدیگر دارد که میتواند ضمن ارتقاء کیفیت زندگی اقشار و گروههای هدف این خدمات اجتماعی و ایجاد زمینه نیل آنها به رفاه عمومی نسبی و تأمین نیازهای اساسی و نیز تولید و انباشت سرمایه اجتماعی، باعث خلق منابع مالی لازم مبتنی بر تعاون، همیاری و مشارکت ذینفعان شود.

طرح "تفتان" (توسعه فناوری، توانمندسازی، اشتغالزایی و نوآوری) با هدف پاسخگویی مدبرانه، هوشمندانه و سریع به ابر چالشهای موصوف طراحی گردیده است ( تفت در لغت به معنی گرم، گرمی و حرارت، با شتاب و تند و تیز بوده و تفتان قله آتشفشانی است در استان سیستان و بلوچستان که روزگاری نماد ایران محسوب میشده و قلل زیادی دارد و قله آتشفشانی آن "چهل تن" و یکی از قلل دیگر آن قله زیارت نامیده می شده و محل عبادت بوده و هست.)در این طرح ابتدا در یک شهر کوچک نزدیک پایتخت به صورت آزمایشی اجرا می شود و سپس به یک شهر از هر استان تعمیم می یابد و پس از آن به تدریج به سایر شهرها و مناطق بسط و توسعه داده می شود. شهر مزبور به عنوان یک شهر نمونه از نظر رفاه عمومی با مختصات زیر هدفگذاری می گردد:

شهر بدون فقیر (فقر غذایی، معیشتی و ...) ،شهر بدون گدا یا فاقد پدیده تکدی گری ،شهر بدون بیکار ،شهر بدون آسیب دیده اجتماعی با اولویت بدون آسیب دیده متجاهر ،شهر بدون کودک کار، شهر بدون کودک بازمانده از تحصیل و...

برای اجرای این طرح که مبتنی بر "کارآفرینی اجتماعی" است، دولت به عنوان "دولت کارآفرین" صرفاً نقش تسهیل گری بین منابع (منابع مالی، اطلاعاتی، انسانی و ...) و کارآفرینان اجتماعی (افراد یا نهادها یا سازمانها) را ایفاء می نماید. منظور از کارآفرینی اجتماعی در این طرح شناسایی نیازهای اجتماعی مردم (نیازهای فراگیری همچون اشتغال، توانمندسازی، مهارت افزایی، کارگستری و ...) با محوریت خلق ارزش مشترک در اولویت نخست و خلق ارزش اقتصادی برای نهاد متولی کارآفرینی اجتماعی در اولویت دوم است. منظور از توانمندسازی در این طرح به یکی از 3 معنای:

الف) فراهم سازی دسترسی برابر به فرصت های بازار و خدمات بخش عمومی

ب) همکاری فعال در راستای تغییرات حکمرانی به نحوی که مدیریت نهادهای قانونی کارآمدتر، پاسخگو تر گردیده و مشارکت مردم را در طرح تأمین نماید.

ج) برداشتن موانع اجتماعی و نهادی که ناشی از تمایزات قومی، موقعیت های اجتماعی و یا جنسیتی است.

منظور از نوآوری در این طرح برخلاف مفاهیم رایج نوآوری در ادبیات اقتصادی، نوآوری مرتبط با جامعه است که با بهبود، اجرا و معرفی ایده ها، رفتارها و فرآیندهای جدید موجب کاهش هزینه های اجتماعی و اشتغال زایی گردیده و به حل مسأله اجتماعی مد نظر این طرح پاسخ دهد.

نهادهای متولی کارآفرینی اجتماعی در این طرح (افراد، سازمانها، شرکتها، سازمانهای مردم نهاد و ...) می توانند با کمک دولتهای محلی با جلب مشارکت شهروندان و شکل دهی مدیریت یکپارچه شهری (شورای شهر یا شهرداریها) شناسایی و ساماندهی گردند.

تسهیلات لازم برای متولیان طرح کارآفرینی اجتماعی از طریق شورای راهبردی طرح تفتان که به شرح زیر تشکیل میگردد در اختیار قرار خواهد گرفت. شایان ذکر است بخشی از این طرح که مطابق تقسیم بندی و لایه بندی صورت پذیرفته در نظام چند لایه تأمین اجتماعی در زمره خدمات حمایتی قرار می گیرد پس از شناسایی و اولویت بندی افراد واجد شرایط، جلب مشارکت سازمانهای مردم نهاد و خیریه ها و امتیازاتی که در این طرح برای داوطلبان این حوزه تدوین خواهد شد، انجام خواهد پذیرفت.

درخصوص آن دسته از جامعه هدف که در پیوستار این طرح در زمره افراد نیازمند توانمندسازی، مهارت افزایی و جویای کار (اشتغال زایی) قرار می گیرند مستقیماً نهادهای کارآفرین با جذب افراد موصوف اقدام به اشتغال زایی خواهند نمود. اینگونه نهادهای کارآفرین از تخفیف های مالیاتی، بیمه ای و گمرکی هوشمند برخوردار خواهند شد. امتیازات در نظر گرفته شده برای داوطلبین مشارکت در این طرح پس از بررسی و تصویب در شوراهای راهبردی تفتان جهت تصویب برای هیأت دولت ارسال خواهد شد.

بدیهی است درصورت فقدان کارآفرینان اجتماعی در سطح شهر موردنظر یا عدم امکان شکل دهی آن و به منظور پیشبرد سریع طرح و باتوجه به تکلیف دولت به پوشش نقص بازار و تضمین تداوم خدمات عمومیبرای اجرای این طرح یک تعاونی چند منظوره با مشارکت تعاونیها، سازمانهای مردم نهاد، خیریه ها و ... شهر موردنظر و با کمک نیکوکاران، خیرین، معمرین و معتمدین شهر تأسیس و تشکیل میگردد. و یا اجرای این طرح به یکی از مجموعه های موجود (متعلق به شهر مورد نظر یا دارای نمایندگی در شهر موردنظر) احاله میگردد. اگرچه بهترین شکل اجرایی طرح از طریق سازوکار تعاونی میسر است و میتواند امتیازات زیادی در زمینه جذب اعتبارات و تسهیلات، اعطای معافیت ها و ... را در پی داشته باشد ولیکن در صورت عدم امکان تشکیل و تاسیس تعاونی مزبور، میتوان اجرای طرح را با اولویت به ترتیب به یکی از سازمانها و نهادهای حمایتی نظیر سازمان بهزیستی یا کمیته امداد امام خمینی (ره) و یا یکی از سازمانهای مردم - نهاد (سمن) فعال در حوزه نیکوکاری و امور خیریه احاله نمود و یا اینکه برای جلب مشارکت شهروندان و شکلدهی مدیریت یکپارچه شهری مراتب را در ذیل شورای شهر و یا شهرداری آن شهر سامان داد و امور اجرایی طرح را به یکی از این مجموعه ها محول ساخت.

برای راهبری این طرح در سمت حاکمیت، شوراهای راهبردی طرح تفتان در سطوح شهرستان، استان و کشور به ریاست وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (در سطح کشوری) ، مدیرکل تعاون، کار و رفاه اجتماعی (در سطح استانی) و رئیس واحد اجرایی یکی از دستگاههای اجرایی تابعه وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی (در سطح شهرستان) با ترکیب اعضای زیر (اعضای متناظر و همطراز آنها در سطح استان/ شهرستان) تشکیل می گردد:

سازمان برنامه و بودجه کشور ،معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم رئیس جمهور،معاونت فناوری رئیس جمهور،وزارت کشور،وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات ،سازمان بهزیستی کشور،کمیته امداد امام خمینی (ره)،سازمان اجتماعی کشور،سازمان همیاری شهرداریهای سراسر کشور،سازمان تأمین اجتماعی،صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستائیان و عشایر،سازمان فنی و حرفه ای کشور،سازمان گردشگری ، صنایع دستی و میراث فرهنگی، نهادهای تشکل های مردم نهاد حسب مورد

مراحل اجرایی کار:

1- پیاده سازی و اجرای پایگاه اطلاعات ، سامانه و پنجره واحد خدمات رفاه و تأمین اجتماعی در محدوده شهر نمونه و توابع آن جهت تعیین جامعه هدف طرح مزبور و تأمین منابع اطلاعاتی لازم برای موفقیت طرح

2- تکمیل اطلاعات مربوط به افراد و خانواده های مقیم در منطقه از حیث توان مالی، درآمد، اموال و داراییهای منقول و غیرمنقول و نیز از نظر شمول و یا تحت پوشش نهادهای بیمه ای، حمایتی و امدادی و وضعیت اشتغال، آموزشهای مهارتی و فنی و حرفه ای و ... و شکل دهی پرونده الکترونیک اشتغال و رفاه اجتماعی برای هر یک از خانوادهها

3- جمع آوری اطلاعات جامع در خصوص ظرفیت ها و امکانات موجود در حوزه های حمایتی، امدادی و ... ، وضعیت گرمخانه ها، موسسات بازپروری، مراکز ترک اعتیاد و بازپروری و بازپروری زنان آسیب دیده اجتماعی و زندانیان و کتابخانه ها و مراکز فرهنگی و .... در سطح شهرستان

4- اجرای آزمون وسع و تعیین جامعه هدف امور حمایتی و احصاء نوع و میزان نیازهای هر یک

5- اجرای طرحهای غربالگری اجتماعی و نیازمندیابی فعال و آزمون وسع به منظور شناسایی افراد و خانوادههای برخوردار و غیر نیازمند به یارانه به منظور هدایت منابع یارانه ای به سمت افراد نیازمند

6- تلاش برای رفع انواع فقر اعم از غذایی، تحصیلی، بیمه ای

7- شناسایی مزیت ها و فرصت های شغلی بالقوه و بالفعل در منطقه

8- شناسایی اموال و املاک بلااستفاده و مازاد بر نیاز دولت در منطقه و ارائه راهکار برای به جریان انداختن سرمایههای موجود ازطریق تعاونیهای فناوری توانمندسازی، اشتغالزایی و نوآوری

9- اجرای طرحهای اشتغال فراگیر، اشتغال حمایتی، اشتغال عمومی، کاج (کارانه اشتغال جوانان)، حرکت، تکاپو، پارکهای فناوری و ... در سطح منطقه از طریق متولیان طرح کارآفرینی اجتماعی

10- اجرای طرحهای ساماندهی متکدیان، کودکان کار، معتادان و سایر آسیب دیدگان اجتماعی متجاهر

11- اجرای طرحهای حمایتی و توانمندسازی اجتماع محور و خانواده محور به منظور باز اجتماعی شدن آسیبدیدگان و برگشت آنان به محیط خانواده ، کار و جامعه

12- اجرای طرح های توانمندسازی و کارگستری از طریق مهارت افزایی و آموزشهای فنی و حرفه ای متناسب با مزیت های منطقهای در زمینه اشتغالزایی

13- تشکیل تعاونیهای تولیدی، خدماتی و ... مرکب از افراد نیازمند قابل توانمندسازی و ارائه مشوق های مالی، مالیاتی و ... برای توسعه و ارتقاء همکاری های جمعی

14- جلب مشارکت مالی افراد ساکن در ایران و خارج از کشور که دارای اصالت و یا علقه و علاقه به شهر نمونه میباشند از طریق اعطای مشوق های مالیاتی (هزینههای قابل قبول مالیاتی) و تخصیص مالیات پرداختی آنان به منطقه مورد نظر

15- جلب مشارکت مالی شرکتها و بنگاههای اقتصادی بزرگ با رویکرد "مسئولیت شرکتها" یا "شهروندی شرکتها" و یا بعنوان حامی شهر نمونه

16- حمایت از مشاغل خانگی و صنایع کوچک، دانش بنیان، استارتاپ ها و sme ها در سطح منطقه

17- اجرای سازوکار کلینیک شرکتی به منظور شناسایی شرکتها و کارخانجات دچار یا در معرض بحران در منطقه و تلاش برای رفع مشکلات مبتلابه و تعیین تکلیف آنها به منظور حفظ اشتغال موجود و افزایش فرصت های شغلی

18- استفاده از ظرفیت های گردشگری و بوم گردی در منطقه

19- اجرای طرح بازسازی و احیاء بافت های فرسوده در منطقه

بنظر می رسد هدفگذاری چشم انداز صفر پدیده های ضد رفاهی و اجرای طرح تفتان برای نیل به این هدفگذاری میتواند به دولت چهاردهم در تحقق شعارهایش و عمل به میثاق هایی که با مردم بسته و از همه مهمتر اجرای سیاستهای کلی ابلاغی بویژه سیاستهای کلی تامین اجتماعی داشته باشد. ایدون باد

علی حیدری

کارشناس رفاه و تامین اجتماعی